Español English French Kwéyol

Virewon aktyalite Ayiti : Popilasyon peyi d Ayiti a about, li pa ka tann ankò douvan pil ak pakèt zak vyolans ak zam yo... Se kout rèl Wo komisarya nasyon zini sou dwa moun yo

Pòtoprens, 2 avril 2024 [AlterPresse] --- Se tout dwa moun yo y ap pase anba pye. Peyi d Ayiti pa janm konnnen nan listwa l nivo zak maspináy dwa moun sa yo. Depi finisman mwa fevriye 2024 la, gang ak zam yo ap atake, dechèpiye, kraze brize… anpil enstitisyon leta ak prive, fakilte ak lekòl siperyè Inivésite leta d Ayiti yo, pòs polis, lopital, famasi, labank, biznis, boutik, elatriye. Se yon gwo katastwòf imanitè. Se yon briganday nètalkole. Popilasyon peyi d Ayiti a about. Popilasyon peyi d Ayiti a pa ka tann ankò douvan pil ak pakèt zak vyolans ak zam yo, ki gen gwo konsekans sou lavi l. Se deklarasyon natif natal peyi Otrich Volker Turk, ki se wo komisè Òganizasyon Nasyon zini sou dwa moun. Volker Turk te pale konsa nan reyinyon Konsèy dwa moun Nasyon zini yo, ki t ap fèt madi 2 avril 2024 la nan Jenèv, peyi Lasuis.

Kominote entènasyonal la dwe pran bon jan dispozisyon pou anpeche zam ak katouch rive pase dèyè do lalwa, pou vin jwenn gang ak zzam yo sou teritwa Ayiti a. Se rekòmandasyon natif natal peyi Otrich Volker Turk, ki se wo komisè Òganizasyon Nasyon zini sou dwa moun.

Lendi premye avril 2024 la, gen yon jenn gason ki resevwa yon bal mawon nan tèt, nan zòn Dèlma 30. Jenn gason sa a mouri la pou la. Sa rive nan moman anpil kout bal t ap pete sou Dèlma a.

Lendi premye avril 2024 la, 4 polisye nasyonal, ki te nan yon machin blende lapolis la, soti blese. Gang ak zam yo te rive met dife nan yon machin blende lapolis nasyonal la. Polisye nasyonal yo ak militè lame d Ayiti yo te fè fas kare ak gang ak zam yo, ki t ap fè mannèv pou sèvi ak espas lopital jeneral Pòtoprens lan, pou atake Palè nasyonal la sou Channmas la. Tout lannuit lendi premye pou antre madi 2 avril 2024 la, kout zam t ap tire sou Channmas la. Yon sitiyasyon ki te lakoz gwo tansyon nan katye ki viwonnnen Channmas la, Pòtoprens.

Nan moman gwo atak lendi premye avril 2024 la, gang ak zam yo met dife nan Ti seminè Kolèj Sen Masyal nan Pòtoprens, kote yo boule plizyè machin ki te sou lakou a. Se pa de dega gang ak zam yo fè nan Ti seminè kolèj Sen Masyal la, ki se yon lekòl Kongregasyon Sentespri yo, kongregasyon espiriten yo. Anpil pè ak lòt moun, ki te bloke nan espas Ti seminè Kolèj Sen Masyal la, nan moman atak gang ak zam yo, te rive soti an apre.

Rektora Inivèsite leta d Ayiti a leve lavwa kont atak, gang ak zam yo ap plede fè, depi koumansman mwa mas 2024 la, kont plizyè fakilte ak lekòl siperyè Inivèsite leta d Ayiti a. Jedi 28 mas 2024 la, gang ak zam yo met dife nan espas Lekòl nòmal siperyè nan Pòtoprens. Gang ak zam yo te dechèpiye ak met dife nan Enarts, nan Fakilte syans ak Fakilte agwonomi ak metsin veterinè.

Depi yon mwa, gang ak zam yo ap dechèpiye epi met dife san kè sote nan plizyè enstitisyon leta ak prive, tankou fakilte ak lekòl siperyè inivèsite leta d Ayiti yo, plizyè biwo ak sèvis, biwo eta sivil, lekòl klasik, famasi, lopital, depo machandiz, boutik, elatriye. Dimanch 31 mas 2024 la, y al sakaje espas Loge Etoile d’Haïti, nan avni Monseyè Guilloux, Pòtoprens. Gang ak zam yo kontinye met dife tou nan anpil machin, anba lavil Pòtoprens lan.

Ant vandredi 8 pou rive mèkredi 27 mas 2024 la, gen plis pase 53 mil moun ki sètoblije kouri kite lakay yo, akoz laterè gang ak zam yo nan zòn metwopoliten Pòtoprens lan, pou al chèche refij lòt kote. Plis pase 60 pousan moun sa yo ale nan zòn Sid peyi d Ayiti yo. Se yon ranmase Òganizasyon entènasyonal pou migrasyon yo (Oim).

Nan yon mesaj li mete sou rezo sosyal yo, ansyen komisè polis Guy Philippe, gouvènman peyi Etazini a te depòte nan peyi d Ayiti nan dat jedi 30 novanm 2023, apre l te pase 6 lane nan prizon ameriken pou dwòg, mande popilasyon an pran lari pou mete l nan direksyon politik peyi a. Guy Philippe kritike sa l rele mannèv kominote entènasyonal la. Li mande manm gouvenman defakto Ariel Henry yo bloke demach pou lonmen manm Konsèy prezidan pou tranzisyon an. Guy Philippe di l ap fè tout sa l kapab pou l pran pouvwa politik la epi li mande gang ak zam yo fè tout sa yo kapab, pou ride l rive sou pouvwa politik peyi d Ayiti a.

Deklarasyon Guy Philippe yo plis tout lòt menas gang ak zam yo lage gwo kè sote lakay popilasyon an. Anpil anpil moun deside pa pran lari madi 2 avril 2024 la, avèk pil pawòl menas gang ak zam yo ki di aklè yo pral pran direksyon politik peyi d Ayiti a.

Gouvènman defakto Ariel Henry an mande Kominote peyi Karayib yo (Caricom), k ap jwe wòl mitan jwèt nan kriz k ap brase bil peyi d Ayiti a, voye ba li akò politik ant delege ki andedan Konsèy prezidan pou tranzisyon an. Gouvènmaan defakto a mande Caricom voye ba li tou pwojè dekrè pou lonmen manm Konsèy prezidan pou tranzisyon an. Konsèy minis gouvènman defakto a di l prevwa tabli yon komisyon, ki va anchaje okipe tout demach pou Konsèy prezidan pou tranzisyon an ta rive pran mayèt politik la san pèdi tan ak nan kè poze.

Pandan tan sa a, gen plizyè pati politik, pami yo genyen ki te voye delege andedan Konsèy prezidan pou tranzisyon an, ki swete se ta yon jij nan lakou kasasyon ki ta dwe pran mayèt politik la, nan plas gouvènman defakto Ariel Henry an.

Gouvènman peyi Etazini a bat bravo dèske gouvènman defakto a pare pou pèmèt gouvènman tranzisyon an rive pran mayèt politik la san pèdi tan nan peyi d Ayiti. Deklarasyon nouvo anbasadè ameriken nan peyi d Ayiti a, Dennis Bruce Hankins, ki te pale sou demach enstalasyon Konsèy prezidan pou tranzisyon an, avèk minis defakto zafè etranje yo ak minis defakto finans lan, lendi premye avril 2024 la nan Pòtoprens.

Kriz k ap brase bil peyi d Ayiti a te nan diskisyon, lendi premye avril 2024 la, ant sekretè leta ameriken an Anthony Blinken ak prezidan Kominote peyi Karayib yo (Caricom), ki se prezidan peyi Guyana tou, Irfaam Ali. Pami eleman nan dikisyon yo, te gen demach pou met kanpe Konsèy prezidan pou tranzisyon an ak bourad pou ta fè yon fòs miltinasyonal pou kore sekirite a vin deplòtonnen sou teritwa Ayiti a. Se sa depatman leta ameriken fè konnen lendi premye avril 2024 la. [ppsf emb rc apr 02/04/2024 13:35]